Bệnh đạo ôn ở cây lúa (cháy lá) lúa là 1 trong những dịch hại nguy hiểm nhất trên cây lúa. Bệnh đạo ôn gây thiệt hại năng suất trung bình từ 0,7 đến 17,5%, giả dụ bệnh nặng thiệt hại có thể lên đến 80% (Bonman et at..., 1986). Có nghĩa bệnh Đạo ôn có thể gây thiếu ăn cho vài trăm triệu tới vài tỉ người dân 1 năm, gây thiệt hại khôn lường. Triệu chứng bệnh đạo ôn hại lúa Bệnh có thể gây hại ở phần nhiều những công đoạn từ công đoạn mạ tới lúc trổ chín và gây hại ở đầy đủ các bộ phận của cây như lá, bẹ lá, đốt thân, cổ bông, cổ gié và hạt. Trước đây bệnh thường xuất hiện ở vụ Đông Xuân nhưng hiện tại bệnh xuất hiện hầu như quanh co năm. Trên lá lúa: Vết bệnh xuất hiện trên lá đổi thay từ vết chấm đen (chấm kim) đến hình oval có mảng xám trắng ở giữa và viền hẹp màu nâu nhạt bên ngoài, các vết bệnh lan dần kéo dài hình dáng mắt én, rộng ở giữa và nhọn ở 2 đầu. Bệnh nặng đa dạng vết bệnh kết liên lại có nhau làm lá lúa bị cháy (nên được gọi là bệnh cháy lá) Trên cổ lá: bệnh tiến công ngay cổ lá giữa phiến lá và bẹ, vết bệnh có màu nâu đỏ sau chuyển qua nâu sậm, bệnh nặng làm gãy lá và lá hư. Trên đốt thân: vết bệnh màu nâu làm đốt teo lại, nếu như bệnh xuất hiện thời khắc lúa đang trổ thì đầy đủ bông bị gạch trắng nhưng lấy tay rút lên thấy khó hơn triệu chứng gạch trắng do sâu đục thân. Trên cổ bông, cổ gié: bệnh tiến công ngay cổ bông hoặc cổ gié, vết bệnh màu nâu thối tóp lại làm tất cả bông hoặc từng gié bị gạch. Ví như bệnh xuất hiện sớm hầu hết bông hoặc từng gié lúa bị gạch trắng. Tác nhân gây bệnh đạo ôn lúa Bệnh đạo ôn do nấm Pyricularia grisea Sacc., trước kia còn gọi là Pyricularia oryzae Cav. (Giai đoạn sinh sản hữu tính gọi là Magnaporthe grisea) gây hại và được ghi nhận hiện diện ở hơn 80 quốc gia trồng lúa trên thế giới. Bệnh được sắm thấy ở Ý vào năm 1560, tại Trung Quốc vào năm 1637. Tại Việt Nam, F. Vincents phát hiện chính thức vào năm 1921 ở Miền Nam. Theo phổ biến nghiên cứu thì bệnh càng ngày càng phát sinh thêm phổ biến nòi giống mới có độc tố cao nên khó phòng trị. Theo TS. Nguyễn Thị Phong Lan và nhóm tác giả thì tại ĐBSCL có trên 40 giống nòi nấm Pyricularia grisea gây ra bệnh đạo ôn trên cây lúa. Điều kiện phát sinh tăng trưởng Bệnh đạo ôn thường phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết ảm đạm, giờ nắng trong ngày ít, sáng sớm có sương mù hay trời có mưa phùn, nhiệt độ phù hợp nhất từ từ 18 – 26oC. Các nhân tố như giống nhiễm, bón phân đạm nhiều, sạ dày, lá lúa nằm ngang, phiến lá rộng, ruộng thiếu nước, cỏ dại phổ biến là điều kiện dễ dàng để nấm nảy sinh, lớn mạnh và gây bệnh nặng. Các yếu tố làm chậm hoặc ngăn cản giai đoạn phát sinh phát triển của bệnh đạo ôn là: giống kháng bệnh, gieo sạ thưa, có thời gian phơi đất trước lúc sạ, bón đủ khoáng vật, đặc biệt là canxi, silic, kali... Ngoài ra về nhân tố giống kháng, các nghiên cứu mới đây có chỉ ra rằng bây giờ không có giống kháng tuyệt đối mà chỉ có giống kháng tạm thời. Tức là, giống kháng bệnh tốt trong 2 – 3 vụ đầu nhưng sau đó có thể bị nhiễm bệnh đạo ôn, thậm chí là nhiễm rất nặng. 1 Số giống nhiễm nặng: Jasmine 85, Nàng Hoa 9, VD 20, RTV, OM 4900, OM 5451. >>> Xem thêm tại: CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẠI THÀNH Phương pháp phòng trừ bệnh đạo ôn trên lúa Chọn giống kháng: tuy nhiên hiện nay do các giống chất lượng cao giải quyết được xuất khẩu thì ít kháng hoặc chỉ kháng lâm thời nên nhân tố này tùy điều kiện từng vùng mà coi xét. Làm đất kỹ, vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, tạo điều kiện cho đất có thời gian ngơi nghỉ hoặc luân canh cây trồng... Để cắt nguồn bệnh. Quản lý không để trong ruộng có phổ biến cỏ vì cỏ dại là ký chủ quan trọng của nấm gây bệnh đạo ôn. Thăm đồng thường xuyên, vạch lá lúa ra để Quan sát, giả dụ thấy vết bệnh đạo ôn mới chớm xuất hiện thì phun thuốc ngay. Sạ thưa vừa phải, bón phân cân đối, nâng cao cường Canxi, Silic để giúp lúa cứng cây (thành lóng dày, bẹ lúa ôm sát lóng), lá lúa dày đứng thẳng (lá lúa không nằm ngang) để giảm thiểu lá lúa “hứng” bào tử nấm và không cho bào tử nấm nảy mầm xâm nhập vào bên trong. Khi dùng thuốc phải dùng thuốc đặc trị bệnh đạo ôn, không sử dụng thuốc phổ rộng hoặc tiêu dùng dưới liều quy định để giảm thiểu bệnh tăng trưởng dai dẳng, bệnh mau tái phát và nấm dễ “lờn” thuốc. Chọn thuốc có hoạt chất thế hệ mới, cơ chế ảnh hưởng khác có những loại thuốc đã sử dụng phổ biến năm trước để hiệu quả phòng trị tốt, không phải phun lại phổ biến lần gây tiêu hao và nguy cơ tồn dư thuốc BVTV cao. Thường xuyên thăm đồng, vạch lá lúa Nhìn vào kĩ, thấy có vết bệnh thì xử lý ngay.
